pila jaworzno szkicPoczątki

Linia kolejowa Jaworzno Szczakowa – Bolęcin wywodzi się z dawnej kolei lokalnej Piła – Jaworzno oraz kolei górniczej Jaworznickiego Gwarectwa Węglowego. Ta druga, typowo towarowa linia, powstała już w 1856 roku i zapewniała transport węgla z kopalni Fryderyk August (dziś szyb Piłsudski) do stacji węzłowej Szczakowa. W kolejnych latach do linii stopniowo podłączone zostały kopalnie Jacek Rudolf (późniejsza Kościuszko), Leopold oraz Niedzieliska. W 1898 roku wydano koncesję na budowę kolei lokalnej Piła (Bolęcin) – Jaworzno. Trasa ta miała przyczynić się do usprawnienia komunikacji kolejowej w Galicji, gdyż główne linie nie zaspokajały lokalnych potrzeb. Do jej budowy Robert Wilhelm Doms wraz ze współudziałowcami powołał spółkę pod nazwą „Lokalna Kolej Piła – Jaworzno Spółka S.A.”. Otwarcie linii nastąpiło 27.10.1900 r. Początkowo końcowa stacja o nazwie Jaworzno znajdowała się w dzielnicy Bory. Dopiero w dniu 5.08.1903 roku uroczyście oddano do użytku odcinek do nowej, właściwej stacji końcowej Jaworzno ulokowanej tuż obok mijanki kolei górniczej. Na tej jednotorowej linii kursowały przede wszystkim pociągi towarowe, ale także i osobowe.

Okupacja i okres powojenny

1.07.1938 roku Towarzystwo Kolei Lokalnej Piła – Jaworzno odkupiło na własność dawną kolej górniczą, dzięki czemu można było uruchomić bezpośrednie połączenia z Bolęcina i Chrzanowa do Szczakowej. Wybuch II Wojny Światowej opóźnił wdrożenie nowego rozkładu jazdy i kursy pasażerskie ze Szczakowej zaczęto realizować dopiero w 1942 roku. Po zakończeniu II Wojny Światowej linia wciąż się rozwijała, obsługując kolejne zakłady przemysłowe i zwiększające się potoki pasażerskie. Z pociągów korzystali chętnie uczniowie dojeżdżający do szkół średnich w Chrzanowie, a także turyści udający się w góry. W 1960 roku rozbudowano stację Jaworzno, która z małej stacyjki kolei lokalnej przeobraziła się w dużą stację węzłową. W 1979 roku zaplanowano zaś modernizację całej linii Szczakowa – Bolęcin, przyjmując prędkość maksymalną dla pociągów towarowych równą 50 km/h.

Zmierzch przewozów pasażerskich

W 1981 roku zawieszono kursowanie pociągów pasażerskich na odcinku od Jaworzna Szczakowej do Chrzanowa. Zmienił się również numer linii w wykazie D29 z 56 na 160. Początkowy odcinek linii, podobnie jak w XIX wieku, zapewniał głównie transport urobku z jaworznickich zakładów górniczych. W 1985 roku, w związku z budową autostrady A4, przerwano szlak pomiędzy stacjami Byczyna i Chrzanów Kąty. W 1991 roku elektryfikacji doczekał się odcinek od Chrzanowa do Bolęcina, jednakże już w 1995 roku zapadła decyzja o całkowitym zawieszeniu kursowania pociągów pasażerskich na tym odcinku. Czynny wciąż dla ruchu towarowego odcinek Chrzanów – Bolęcin posiadał już numer 126, natomiast odcinek od Szczakowej stał się torem dojazdowym do bocznicy kopalni Sobieski o numerze 969. Wraz z malejącym ruchem pociągów towarowych zamykano kolejne stacje.

Ostatnie lata

Deelektryfikacja odcinka Chrzanów – Bolęcin dokonała się na przełomie wieków. Na przełomie czerwca i lipca 2002 roku nastąpiła fizyczna likwidacja odcinka Jaworzno Szczakowa – Szyb Sobieski. W 2011 roku rozebrano tor na szlaku Płaza – Bolęcin. Obecnie ocalały fragment linii 126 jest przejezdny na odcinku Chrzanów – Płaza. W 2017 r odcinek do Płazy przeszedł remont. Odkąd Kopalnia i Prażalnia Dolomitu „Żelatowa” S.A. zaprzestała korzystania z transportu kolejowego nie kursują jednak po nim żadne pociągi.